كاهش بارندگى ها و به دنبال آن كاهش آورد رودخانه ها در كنار افزايش گرماى هوا و رشد فرآيند تبخير عوامل موثر در كاهش آب درياچه اروميه هستند.
بارش:
با بررسى آمار بارندگى در ايستگاه هاى مبناى غرب حوضه درياچه اروميه از سال آبى ۷۸-۷۷ لغايت ۸۵-۸۴ و مقايسه آن با بارش دراز مدت ملاحظه مى گردد تا سال آبى ۸۰-۷۹ در اكثر ايستگاه هاى حوضه آبريز درياچه اروميه مقدار نزولات جوى به طور فاحشى نسبت به ميانگين دراز مدت كاهش داشته است. به طورى كه ميزان تغييرات كاهش در بعضى از ايستگاه هاى باران سنجى از سال آبى ۷۸-۷۷ لغايت ۸۰-۷۹ تا ۸۰ درصد و در سال آبى ۸۲-۸۱ در بعضى ايستگاه هاى مبنا تا ۹ درصد كاهش داريم.
در سال آبى ۸۳-۸۲ به رغم افزايش بارندگى در كل حوضه در برخى از مناطق اطراف درياچه اروميه كاهش بارندگى در حدود ۲۸ درصد نسبت به ميانگين دراز مدت را شاهد هستيم.
توضيح اينكه متوسط بارندگى بر سطح درياچه اروميه در يك پريود ۲۵ ساله در حدود ۲۵۰ ميلى متر برآورد شده است كه با شروع دوره خشكسالى بارندگى بر سطح درياچه اروميه حدود ۱۰۰ ميلى متر در سال آبى ۷۹-۷۸ ( معادل ۴۰ درصد متوسط بارندگى پريود ۳۵ ساله) رسيده است.
جريان رودخانه ها:
كارشناسان معتقدند طى سال هاى اخير و با شروع دوره خشكسالى مقدار جريان آب هاى سطحى به ميزان قابل ملاحظه اى كاهش يافته است.
به طورى كه در سال ۷۹-۷۸ ميزان كاهش جريان در بعضى ايستگاه هاى هيدرومترى مورد نظر تا ۹۶ درصد و درسال آبى بعد از آن تا ۹۹ درصد ودرسال آبى ۸۱-۸۰ كاهش ۷۴ درصد و در سال آبى ۸۴-۸۳ معادل ۷۸ درصد در سال آبى ۸۵-۸۴ بالغ بر ۷۹ درصد كاهش نسبت به ميانگين دراز مدت را نشان مى دهد.
مجموع حجم كل تخليه رودخانه هاى اصلى در طى سه سال آبى ۷۸-۷۷ و ۷۹-۷۸ و ۸۰-۷۹ (خشكسالى) به ميزان ۷/۱۱۴۹ ميليون مترمكعب بود و در حدود ۶۵ درصد نسبت به ميانگين دراز مدت كاهش نشان مى دهد.
همچنين حجم كل تخليه رودخانه هاى اصلى در طى سال آبى ۸۱-۸۰ (۵۴درصد) كاهش يافت اما در سال آبى ۸۲-۸۱ در حدود ۴۲ درصد افزايش نشان مى دهد. متعاقب آن در سال آبى ۸۳-۸۲ معادل ۱۳ درصد در سال آبى ۸۴-۸۳ در حدود ۱۴ درصد و در سال آبى ۸۵-۸۴ در حدود ۴۸ درصد تخليه رودخانه ها كاهش يافته است.
اندازه گيرى ميزان تبخير در ايستگاه هاى حوضه درياچه اروميه با استفاده از تشتك تبخير كلاس A موجود در ايستگاه هاى تبخير سنجى انجام مى گيرد. ايستگاه هاى تبخير سنجى موجود در حاشيه در ياچه اروميه به شرح ذيل مى توان نام برد:
با بررسى آمار ايستگاه هاى يالقوزآغاج، بندر گلمانخانه، داشخانه، تازه كند، شانجان، بناب و جزيره اسلامى مشاهده مى گردد متوسط تبخير از مقدار ۱۱۵۶ ميلى متر در سال ۷۵-۷۴ به مقدار ۱۵۸۶ ميلى متر در سال آبى ۸۰-۷۹ رسيده است.
براساس اين آمار مشخص مى شود با كاهش ميزان بارندگى تا سال ۸۰-۷۹ ميزان تبخير نيز همزمان افزايش داشته است به طورى كه ميزان تغييرات افزايش تبخير در ايستگاه ها نسبت به ميانگين دراز مدت از سال آبى ۷۵-۷۴ تا ۸۰-۷۹ از ۱/۹ تا ۱۷ درصد بوده است.
توضيح اينكه در سال آبى ۸۱-۸۰ ميزان تبخير در حدود ۱۴۲۰ ميلى متر در حاشيه درياچه اروميه تعيين گرديده و نسبت به سال آبى ۸۰-۷۹ حدود ۱۰ درصد كاهش و نسبت به ميانگين در حدود ۲/۵ درصد افزايش داشته است.
متوسط ارتفاع تبخير در سال آبى ۸۲-۸۱ در حدود ۱۴۴۲ و در سال آبى ۸۳-،۸۲ ۱۵۳۵ ميلى متر و در سال آبى ۸۴-۸۳ در حدود ۱۴۳۵ و در سال آبى ۸۵-۸۴ در حدود ۱۴۴۰ ميلى متر
مى باشد.
دما:
بررسى ميانگين سالانه دماى سه گانه (حداقل حداكثر و ميانگين) ايستگاه ها در حوضه آبريز درياچه اروميه نشان دهنده نوسانات سالانه دما حدود ميانگين دوره آمارى تا سال ۷۴ مى باشد.
به طورى كه دربعضى از سال ها ميانگين دماها از ميانگين دوره آمارى بيشتر و در بعضى سال ها كمتر بوده است. از اين سال به بعد سير صعودى دماهاى سالانه نسبت به ميانگين دوره آمارى شروع شده است. البته تا سال ۷۶ افزايش دما بطئى بوده ولى از سال آبى ۷۷-۷۶ به بعد افزايش شديد دما در كليه ايستگاه ها مشاهده مى شود به طورى كه اين افزايش در سال آبى ۷۸-۷۷ در حدود ۹/۶ درصد نسبت به ميانگين دراز مدت مى باشد. ميانگين متوسط سالانه دما در سال آبى ۷۹-۷۸ نسبت به ميانگين دراز مدت در حدود ۲/۱۲ درصد افزايش يافته و اين افزايش تا سال آبى ۸۰-۷۹ ادامه داشته است.