در حالي كه كارشناسان با نزديك شدن فصل بودجه، از بي‌توجهي دولت به اختصاص بودجه كافي براي احداث شبكه جمع‌آوري فاضلاب در پايتخت ابراز نگراني مي‌كنند

 و آن‌را تهديدكننده سلامت مردم اين شهر در سال‌هاي آتي مي‌دانند و در شرايطي كه به گفته كارشناسان، زير‌زمين شهر تهران كم‌كم در حال تبديل شدن به استخر فاضلاب است، خبر شوك‌آور جديدي طي هفته پيش منتشر شد:

30درصد ساكنان جنوب پايتخت، در معرض استفاده از  آب آلوده به نيترات قرار دارند. داوود مولايي، مديرعامل شركت آب‌و‌فاضلاب استان تهران هفته گذشته در جلسه شوراي شهر حضور يافت تا با اعلام اين خبر توجه مديريت شهري و همچنين رسانه‌ها را به اين نكته جلب كند كه ساماندهي شبكه آب و فاضلاب تا چه حد مغفول مانده است.

بعد از انتشار اين خبر نيز سازمان بازرسي كل كشور ضمن هشدار درباره كيفيت آب شرب اعلام كرد كه ميزان نيترات موجود در آب بيش از حد استاندارد بوده و حتي در برخي از شهرستان‌هاي كشور فاجعه‌آميز است. در گزارش سازمان بازرسي آمده بود: سنجش ميزان نيترات در  بيش از 5 هزار حلقه چاه نشان مي‌دهد كه تنها 29 درصد آن‌ها در محدوده استاندارد قرار دارند.

جنوب پايتخت آلوده‌تر است!

 كـارشنـاسان محيـط‌زيسـت، آلاينده‌هاي آب‌هاي تهران را نيترات و فسفات با درصدهاي بين 25‌تا 45 درصد عنوان مي‌كنند.

همچنين بالاترين ميزان نيترات به‌ترتيب در مناطق جنوبي با 45‌ميلي‌گرم در ليتر، جنوب غربي با 35‌ميلي‌گرم در ليتر و شرق تهران با 25‌ميلي‌گرم در ليتر مشاهده شده است و در مناطق شمال تهران به‌دليل موقعيت جغرافيايي و سرريز جمعيت به طرف جنوب كمترين ميزان اين آلاينده‌ها گزارش شده است.

دكتر ايرج خسرونيا، رئيس جامعه پزشكان داخلي ايران در گفت‌وگو با همشهري، ضمن تأكيد بر اين كه در حال حاضر ميزان نيترات در شهر تهران و به‌خصوص در جنوب آن 3 برابر بيشتر از حد استاندارد است، مي‌گويد: اين ميزان بايد 10 ميكروگرم در هر 100سي‌سي باشد اما به‌نظر ما چند برابر بيش از حد طبيعي است.

به گفته وي مهم‌ترين عارضه نيترات در بدن اختلال در سامانه اكسيژن‌رساني است. دكتر خسرونيا ادامه مي‌دهد: كساني كه به ميزان زيادي از آب حاوي نيترات استفاده مي‌كنند، اين ماده روي گلبول‌هاي قرمز آن‌ها مي‌نشيند كه به تدريج و در نتيجه اين اتفاق اكسيژن‌رساني به نسوج هم مختل مي‌شود به‌طوري كه اكسيژن به ميزان كافي به قلب، ريه و مغز نمي‌رسد.

رئيس جامعه پزشكان داخلي با اشاره به اين كه در نتيجه اين اتفاق، شخص دچار اختلال حواس مي‌شود، توضيح مي‌دهد:   درد ناحيه قلب، تنگي نفس و اختلال حواس از عوارض مهم وجود نيترات در بدن هستند كه گاهي اوقات تشخيص علت اين عوارض براي پزشك هم دشوار است.


وي در توضيح ديگر عوارض نيترات ادامه مي‌دهد: تأثير نيترات در خون را هم نبايد ناديده گرفت چون اين ماده با هموگلوبين تركيب مي‌شود و اكسيژن‌رساني را مختل مي‌كند، علاوه بر اين كه به‌خصوص در كودكان منجر به بروز بيماري موسوم به Bluebaby مي‌شود كه همراه با تغيير رنگ لب‌ها و زبان است و اگر سريعا به آن رسيدگي نشود، منجر به مرگ نوزاد خواهد شد.

همچنين به گفته وي زماني كه درصد نيترات در آب از 50 درصد بالاتر برود، موجب اختلال گاستريت و بروز سرطان گوارش در افراد مي‌شود كه اين بيماري در افرادي كه مشكلات گوارشي دارند، شايع‌تر است.

به عقيده رئيس انجمن پزشكان داخلي وجود هر گونه املاحي در آب و مواد غذايي موجب بروز مسموميت در افراد مي‌شود و اين مسموميت‌ها به اشكال مختلف بروز مي‌كند، اما با اين همه در حالت كلي وجود اين تركيبات موجب ايجاد كم‌خوني، سيانوز، اختلال تنفسي، اسهال و يبوست شده و در درصدهاي بالاتر در مغز رسوب خواهد كرد.خسرونيا ضمن هشدار به كساني كه از آب چاه استفاده مي‌كنند به‌خصوص در روستاهاي اطراف شهرهاي بزرگ و  به‌ويژه  پايتخت، مي‌گويد: با اين كه سازمان آب اعلام كرده كه خطر نيترات در تهران جدي نيست و مردم حاشيه شهرها هم از آب چاه استفاده نمي‌كنند، اما چنين چيزي اصلا درست نيست و هنوز منبع آب شرب خيلي از مردم آب چاه است.

 نيترات از كجا مي‌آيد؟

به عقيده كارشناسان مهم‌ترين مشكل در شهرهاي بزرگ اين است كه فاضلاب با كندن چاه‌هاي متعدد به اين چاه‌ها نفوذ مي‌كند و با آب شرب مصرفي مردم تركيب مي‌شود، در حالي‌كه در كشورهاي ديگر فاضلاب در فضاي زير زمين آزاد گذاشته نمي‌شود، بلكه در يك محفظه آن را جمع كرده و به‌طور كلي تخليه و جمع‌آوري مي‌كنند.

مهندس اكبر رحماني، كارشناس بهداشت محيط نيز ضمن تأييد آلودگي آب تهران به نيترات، البته ميزان آن را بر خلاف ديگر كارشناسان بحراني نمي‌داند و معتقد است: اعلام آمار اينچنيني تنها منجر به جو‌سازي‌ شده و نگراني مردم را افزايش مي‌دهد چون بحران آب آلوده به نيترات در تهران آنقدر‌ها هم جدي نيست.

رحماني با اشاره به اين كه نيترات‌هاي موجود در پساب‌ها حاصل  استفاده از شوينده‌ها است، توضيح مي‌دهد: انواع شوينده‌ها كلا داراي تركيبات نيتروژن هستند و از سميت بالايي برخوردارند و  اين تركيبات هم به شدت اكسيژن موجود در آب را تخريب مي‌كنند چون آزاد هستند.

وي با بيان اين كه پايين آمدن حجم اكسيژن هم در مرحله اول منجر به از بين رفتن آبزيان مي‌شود، ادامه مي‌دهد: علاوه بر اين افزايش نيترات منجر به رشد سريع خزه‌ها و گياهان آبزي مي‌شود كه اين گياهان هم با سرعت زيادي اكسيژن آب را مصرف مي‌كنند.

اما به عقيده رحماني، از همه مهم‌تر اين است كه  نيترات منجر به تخريب منابع آب‌هاي سطحي و زيرسطحي مي‌شود؛ آب‌هايي كه آب شرب مردم هستند و اگر مقدار نيترات در اين آب‌ها بيش از حد استاندارد باشد، تصفيه‌ آن هم براي تصفيه‌خانه‌ها مشكل مي‌شود.

رحماني با بيان اين كه به هر حال در تهران و شهرهاي بزرگ، آبياري فاضلاب‌ها با همين آب‌ها است و نيترات موجود در آب‌ها مطمئنا در گياهان جذب مي‌شود و مسلما وارد بدن انسان هم مي‌شود، تأكيد مي‌كند:  نيترات علاوه بر اين كه در دراز مدت خاصيت سرطان‌زايي دارد، اگر ميزانش بالا باشد، در بافت‌هاي بدن آبزيان رسوب مي‌كند و وقتي مردم از اين ماهي‌ها استفاده مي‌كنند، نيترات وارد بدن آن‌ها مي‌شود كه اولين حالتش مسموميت شديد است و در مراحل بعدي فرد بايد منتظر عوارض و نارسايي‌هاي كليوي،  اگزماي پوستي و در نهايت سرطان باشد.

 اين كارشناس بهداشت محيط خاطرنشان مي‌كند: بنابراين در تمام دنيا سامانه‌هايي تحت عنوان بركه‌هاي هوازي لاگن‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند كه 99 درصد عوامل بيماري‌زا را حل مي‌كنند و در پاره‌اي موارد از حوضچه‌هاي ته‌نشين براي از بين بردن مواد معلق استفاده مي‌شود اما در كشور ما تنها تصفيه‌خانه‌ها قادر به تصفيه چنين آبي هستند در حالي‌كه اقدامات لازم جهت جمع‌آوري فاضلاب هيچ گاه جدي گرفته نمي‌شوند.

منبع : همشهری انلاین